Hoe krijg je een goed idee?

De oude steenfabriek Daams, bij Tolkamer. Vroeger speelde ik regelmatig in dit enorme complex.

1. "Een goed idee is concreet"

Experimenteren is de basis van het kunstenaarschap. Als je zelf veel met tekenen, schilderen, beeldhouwen of wat dan ook bezig bent, weet je niet altijd waar je naar toe werkt. Soms doe je maar wat, soms weet je niet wat het wordt. En soms twijfel je of het überhaupt nut heeft.

Tegelijkertijd wil je natuurlijk graag geld verdienen met kunst. Misschien dat je net als ik daar ideeën voor probeert te bedenken. welk idee is een gat in de markt of levert veel reacties op social media op? Dit vertrekpunt is vaak niet de beste raadgever, sterker nog, meestal krijg je daar hele slechte kunst van.

In mijn ervaring is het beter om vanuit een visie te werken of een fascinatie voor een bepaald onderwerp. De erkenning en beloning komen dan later wel. Eerst moet je zelf blij zijn met wat je maakt.

Een goed idee hoeft geen afgerond project te zijn. In veel gevallen zijn de beste ideeën kleine aanvullingen die samen een groter geheel maken. Mijn reden om ooit te gaan aquarellen kwam voort uit de behoefte om dingen vast te leggen. Plekken uit mijn jeugd en mijn studententijd. Deze aquarellen wilde ik voor mezelf bewaren als een soort tijdscapsule.

Later kwam het idee om van deze platen in mijn schetsboek prints te maken. Deze prints ben ik gaan verkopen via mijn webshop. En nog veel later besloot ik er om ze mee te nemen naar kunst- en streekmarkten.

Met andere woorden, het idee om een bedrijf te starten om deze aquarellen te verkopen bestaat uit allerlei verschillende onderdelen, maar in eerste instantie was het puur een persoonlijk project, waar mijn hart naar uit ging.

Dit is voor mijn gevoel de basis van elk goed idee. Wat geeft jou energie, wat zou je het liefste doen als geld geen rol zou spelen?

2. "Een goed idee is uniek"

Als tekenaar heb je een wereld aan mogelijkheden. Je kunt alles maken waar je fantasie jou brengt. Maar soms heb je misschien het idee dat een idee clichématig is, of dat het al te vaak gedaan is.

Op de kunstacademie overkwam mij het volgende. We moesten een illustratie maken bij een bepaald thema. Ik weet de precieze opdracht niet meer, maar ik denk dat het iets met gemis of ironie te maken had. 

Mijn idee was om een verkoper in een schoenenwinkel zonder benen te tekenen. Een wrang beeld, van iemand die schoenen verkoopt die hij zelf nooit zou kunnen dragen. Ik vond het een geweldig idee. Ik was ontzettend trots op mezelf en verheugde me op de reacties van mijn klasgenoten. Tijdens de presentatie kreeg ik echter van een klasgenootje te horen dat ik zijn idee had gestolen. Kennelijk had hij dit zelfde concept vorig jaar in een animatie gebruikt.

Ik schrok er natuurlijk van, want ik wilde helemaal niet andermans ideeën stelen, maar in plaats van dat mijn klasgenoot boos werd, kon hij er wel om lachen. Een echt origineel idee bestaat niet zei hij, alles is al gedaan.

Een pijnlijke realisatie, maar nadien leverde het me zoveel vrijheid op. Geen enkel idee is uniek, en als het wel uniek is, betekent het niet dat het een goed idee is.

In Museum de Waag in Deventer hangt een bekend schilderij van Cornelis Springer, van de Waag zelf. Toen ik dit schilderij zag besloot ik om een hedendaagse versie te maken met aquarel. Niet een origineel idee dus. Het is al honderden keren gedaan, maar nog nooit door mij.

Toch leverde het mij de inspiratie en energie die ik nodig had en ik ben erg tevreden met hoe het schilderij is geworden.

3. "Een goed idee is winstgevend" 

Een groot deel van mijn leven heb ik aan strips besteed. Het tekenen van een stripverhaal over mijn 2 helden, Ron & Jeroen. Dit project is ooit afgerond met een eigen stripboek, maar een deel 2 is er nooit gekomen. Uiteindelijk raakte ik zo gefrustreerd door het bedenken van nieuwe stripjes, dat ik de lol in het maken verloor en gestopt ben met dit project.

Toen ben ik zelfportretten gaan tekenen en schilderen. Puur voor mezelf, om nieuwe materialen en technieken te ontdekken. Ik besloot een schetsboek van 96 pagina's vol te tekenen met 96 zelfportretten. Elke dag 1. Dit leverde mooie en soms ook hele matige tekeningen op. 

Maar het gaf me wel weer een doel, een manier om productief te blijven en niet bij de pakken neer te gaan zitten. Door het dagelijkse tekenen van iets simpels als een zelfportret in de spiegel kreeg ik de lol van het tekenen weer terug. Ik was niet meer bezig met grapjes verzinnen en proberen origineel te zijn, maar ik leerde weer met plezier aan een schilderij werken.

Deze zelfportretten zijn onverkoopbaar. Ze zijn gemaakt op schetspapier en op beide zijden van het papier getekend. En ze zijn erg persoonlijk. Ik heb nooit de intentie gehad om ze te verkopen, terwijl ik al die tijd wel succesvol striptekenaar wilde worden.

Pas halverwege de 96 zelfportretten kwam ik er achter dat ik het striptekenen achter me moest laten, en iets nieuws moest vinden om te doen. Dat zou uiteindelijk het aquarellen van landschappen worden. Iets wat later wel geld zou gaan opleveren, maar in eerste instantie was het puur een manier om te ontsnappen uit mijn studiootje. 

4. "Een goed idee is reproduceerbaar"

Soms denk je; "ik heb het". Je boekt een succes met een kunstwerk dat je hebt gemaakt en denkt vervolgens, dit ga ik vanaf nu altijd zo doen.

Dit overkwam mij met mijn aquarel van de Sassenpoort in 2022. Ik had voor het eerst een daadwerkelijk succes met een kunstproject. Mijn Sassenpoort print verkocht in enkele maanden volledig uit en dit gaf me het vertrouwen om me volledig op het kunstenaarschap te focussen.

Later heb ik deze Zwolse stadspoort nog eens vanuit een andere hoek, en vanaf de stadszijde geschilderd. Ook deze verkochten goed. Dus mijn intentie was ook om in andere steden en dorpen een 'sassenpoort' te vinden en daar iets iconisch te schilderen. Met de hoop dat ik hier veel prints van zou kunnen verkopen.

Helaas, ik heb nooit een tweede Sassenpoort kunnen vinden. Ik verkoop wel prints van andere iconische gebouwen uit verschillende steden, maar deze hebben nooit hetzelfde succes gehad. Dit heeft me altijd wat teleurgesteld.

Maar het heeft me ook de ruimte gegeven om tal van locaties aan te doen. Mijn aquarellen van de Monnikendam of de Waag in Deventer zijn financieel dan een stuk minder succesvol geweest, toch zijn het voor mij aquarellen waar ik met veel plezier aan terug denk.

Niet elk tekenavontuur hoeft lucratief te zijn. vaak beleef ik meer plezier aan het ontdekken van nieuwe plekken en zie ik elke aquarel als een overwinning op een nieuwe locatie. Een schilderij dat ik heb gemaakt en waar iedereen van mag genieten.

5. "Een goed idee is perfect"

De meest gemaakte fout bij het ontwikkelen van een concept. Perfectie is een gevaarlijk iets. Misschien besef je wel dat perfectie niet bestaat of dat het nastreven van perfectie een hopeloze zaak is, maar we maken ons er allemaal schuldig aan.

Elke kunstenaar(es), elke ontwerper, tekenaar of muzikant wil dat iets zo goed mogelijk wordt. Beter dan het vorige project, technisch vakmanschap en dat het ook getuigt van persoonlijke groei. Deze drijfveer is belangrijk voor je eigen ontwikkeling, maar kan ook heel belemmerend werken.

Want het streven naar perfectie remt de productie. Je kunt beter proberen om 10 ideeën ten dele uit te voeren, dan 1 idee volledig. 

In de bedrijfswereld wordt dit Fast Failing genoemd. Een techniek om start-ups te ontwikkelen. Hierbij lanceer je op korte termijn een product, zodat je direct reacties kunt krijgen over fouten en problemen en deze kunt bijsturen. Of eventueel beëindigen als het product te weinig kansen biedt. Op deze manier voorkom je dat je jarenlang aan iets werkt dat geen toekomst heeft.

Eind vorig jaar kreeg ik het idee om een serie tuinvogels te schilderen. Ik had al eerder een roodborstje gemaakt voor op een rouwkaart en het leek me leuk om een aquarel te schilderen die ik voor veel verschillende kunstmarkten kon gebruiken.

Maar omdat ik nogal perfectionistisch ben, stelde ik het keer op keer uit. Ik kon geen besluit nemen over wat ik wilde schilderen, welk vogeltje en op welk formaat. En met welk doel. Uiteindelijk kon ik het oplossen door aan de keukentafel honderden vogeltjes te tekenen, sommige goed en sommige slecht.

Uiteindelijk heb ik van 3 van deze vogeltjes een print gemaakt en die zijn nu te koop in mijn webshop.

Geen enkel vogeltje is perfect. Ik zie kleine technische foutjes en sommige kleuren vind ik niet goed. Maar ik heb nu wel een beginnetje gemaakt met een idee waar ik verder mee  kan. In de toekomst hoop ik nog veel meer dit idee te doen.

Ron & Jeroen. 2018.